است امير المؤمنين گفت : اداى فرايض است يمان گفت : نماز پنجگانه است و حمل او بر عموم اوليتر است « 1 » در خبرست كه : ملك روم نامهء نوشت برسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و گفت : تو ما را با بهشت ميخوانى كه عرض او چند آسمان و زمين است پس دوزخ كجا باشد ؟ - رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : سبحان اللّه چون روز درآيد شب كجا باشد ؟ ! انس مالك را گفتند : بهشت در آسمان است يا در زمين ؟ - گفت : بهشت در كدام آسمان و زمين گنجد ؟ ! گفتند : پس كجاست ؟ - گفت : بالاى هفت آسمان در زير عرش . قتاده گفت : در روايتى چنين آمد كه بهشت بالاى هفت آسمان است در زير عرش و دوزخ در زير هفتم زمين . [ سوره آل‌عمران ( 3 ) : آيه 134 ] الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَ الضَّرَّاءِ وَ الْكاظِمِينَ الْغَيْظَ وَ الْعافِينَ عَنِ النَّاسِ وَ اللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ ( 134 ) آنگه بيان متّقيان كرد و گفت : ايشان آنكسانىاند كه مال خود را نفقه ميكنند در راه خداى در آسانى و دشوارى و در توانگرى و درويشى اوّل خلقى از اخلاق ايشان كه موجب بهشت بود ايشان را سخاوت شمرد رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم گفت : الجنّة دار الأسخياء . ابو هريره از رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم روايت كرد كه : السخىّ قريب من اللّه قريب من الجنّة قريب من النّاس بعيد من النّار ، و البخيل بعيد من اللّه بعيد من الجنّة بعيد من النّاس قريب من النّار ، و لجاهل سخىّ احبّ الى اللّه من عالم بخيل ، گفت : سخى نزديك است بخداى و ببهشت و بمردمان و دور است از دوزخ ، و بخيل دورست از خداى و بهشت و مردمان و نزديك است به آتش ، و خداى تعالى جاهل سخى را از عالم بخيل دوستر دارد . صفتى ديگر كه موجب بهشت است ايشان را آنست

--> ( 1 ) - بايد دانست كه بناى اين مفسر در اين تفسير بر انتخاب اقوال و تلخيص از آنها و اكتفا ببعضى و اعراض از بعضى ديگر است اينك براى مثال عبارت ابو الفتوح - رضوان اللّه عليه - را كه مأخذ اصل اين تفسير بوده است در اينجا نقل ميكنم تا روش و طريقهء او در سراسر اين تفسير به آن قياس شود و نص عبارت ابو الفتوح ( ره ) در مجلد اول چاپ اول پنج جلدى ( ص 650 - 651 ) اين است : « و مفسران خلاف كردند كه كدام فعل مراد است بآيت كه جالب و سبب مغفرت بود عبد الله عباس گفت : اسلام است ابو العاليه و ابو روق گفتند : هجرت است امير المؤمنين على عليه السلام گفت : اداى فرايض است عثمان بن عفان گفت : اخلاص است انس مالك گفت : تكبير افتتاح است در نماز سعيد جبير گفت : اداى طاعت است به نماز يكى ديگر از صحابه گفت : نماز پنج وقت است ضحاك گفت : جهاد است عكرمه گفت : توبه است مقاتل گفت : عمل صالح است ابو بكر وراق گفت : كار كردن بر معروف و باز ايستادن از منكر بعضى ديگر گفتند : نماز آدينه و جماعت است و حمل كردن بر عموم اوليتر است براى آنكه تنافى نيست ميان اينان » فقس عليه غيره .